Radyatörün Havasını Almak ve Isınma Verimini Artırmak

Isıtma sezonu başladığında pek çok evde aynı şikâyet duyulur: petekler çalışıyor ama oda bir türlü ısınmıyor. Kombinin ayarları doğru, vanalar açık, yine de radyatörün üst kısmı soğuk kalıyor. Bu tablonun en yaygın nedeni tesisat arızası değil, sistemin içinde biriken havadır. Havası alınmamış bir petek, aynı yakıtla çok daha az ısı verir ve fatura sessizce büyür.

Peteğe hava nereden girer

Kapalı devre bir ısıtma sisteminde su sürekli dolaşır. Ancak suyun içinde çözünmüş halde bulunan gazlar ısındıkça açığa çıkar, tesisata yapılan eklemeler ve onarımlar sırasında dışarıdan hava karışır, sisteme yeniden su basıldığında da bir miktar hava içeri girer. Hava sudan hafif olduğu için yükselir ve devrenin en üst noktalarında toplanır. Radyatörlerin üst kısmı çoğu evde tam olarak bu noktadır.

Biriken hava, sıcak suyun peteğin üst bölümüne ulaşmasını engeller. Sonuç, alt kısmı sıcak üst kısmı soğuk bir radyatördür. Yüzeyin bir bölümü devre dışı kaldığı için peteğin ısı verme kapasitesi düşer. Kombi hedef sıcaklığa ulaşamadığı için daha uzun süre çalışır; enerji harcanır ama oda beklenen sıcaklığa gelmez.

Havanın olduğunu nasıl anlarsınız

En basit yöntem, sistem çalışırken peteğe elle dokunmaktır. Alt kısım sıcak, üst kısım belirgin biçimde soğuksa hava var demektir. Bazı durumlarda peteğin içinden gelen fokurdama, şırıltı ya da tıkırtı sesleri de aynı sorunu işaret eder. Bu sesler suyun hava boşluklarının arasından geçerken çıkardığı seslerdir. Evdeki bazı peteklerin hiç ısınmaması, bazılarının ise normal çalışması da tipik bir belirtidir.

Hava alma işlemi adım adım

İşleme başlamadan önce ısıtma sistemini kapatmak ve suyun bir süre durulmasını beklemek gerekir. Sistem çalışırken hava almak hem sıcak su fışkırma riski taşır hem de dolaşan su havayı sürekli hareket ettirdiği için işlemi verimsiz kılar. Yaklaşık yarım saat beklemek, hava kabarcıklarının peteğin üst kısmında toplanması için yeterlidir.

Ardından gerekli malzemeler hazırlanır: peteğe uygun bir hava alma anahtarı ya da düz uçlu tornavida, bir bez ve altına tutulacak küçük bir kap. Hava alma vanası radyatörün üst köşesinde, küçük bir vida başı biçiminde durur. Anahtar bu vidaya takılır ve saat yönünün tersine çeyrek ya da yarım tur çevrilir. Vanayı tamamen sökmek gerekmez, hatta sakıncalıdır.

Vana açıldığında tiz bir tıslama sesiyle hava çıkmaya başlar. Bu ses kesilip düzenli bir su akışı geldiğinde işlem tamamlanmış demektir. Vana hemen saat yönünde çevrilerek kapatılır; aşırı sıkmak vana dişlerini bozabileceği için sızdırmayacak kadar sıkmak yeterlidir. Çıkan su genellikle koyu renkli ve kokulu olur, bu normaldir; bezin ve kabın altta durması bu yüzden önemlidir.

Sıralama ve tekrar

Çok katlı bir binada ya da birden fazla peteği olan bir dairede hava alma işlemi rastgele yapılmaz. Kombiye ya da ısı kaynağına en yakın petekten başlayıp en uzağa doğru ilerlemek en verimli sıradır. Birden fazla katı olan evlerde önce alt kat, sonra üst kat tercih edilir. Böylece boşalan havanın yerine gelen su, sistemin geri kalanını beslerken yeni hava cepleri oluşturmaz.

Tüm petekler bittikten sonra işlem bir kez daha tekrarlanabilir, çünkü ilk turda yer değiştiren hava başka bir petekte toplanmış olabilir. İlk ısıtma sezonunda ve tesisatta bir onarım yapıldıktan sonra bu kontrolü birkaç gün arayla tekrarlamak yerinde olur.

Basınç kontrolünü atlamayın

Hava alma işlemi sistemden bir miktar suyun da çıkmasına neden olur ve bu, tesisat basıncını düşürür. Kombinin üzerindeki manometre ya da dijital gösterge, sistemin basıncını gösterir. Basınç üreticinin belirttiği aralığın altına düşerse kombi çalışmayı reddedebilir ya da verimsiz çalışır. Bu yüzden hava alma işlemi bittikten sonra basınç mutlaka kontrol edilmeli, gerekiyorsa doldurma vanasıyla su takviyesi yapılmalıdır.

Su eklerken acele etmemek gerekir. Doldurma vanası yavaşça açılmalı, gösterge izlenmeli ve hedef değere ulaşıldığında vana tamamen kapatılmalıdır. Vananın açık unutulması, basıncın aşırı yükselmesine ve emniyet ventilinden su boşalmasına yol açar. Basınç sürekli düşüyorsa bu, sistemde bir sızıntı olduğunun işaretidir ve yetkili servise başvurmayı gerektirir.

Isınma verimini artıran diğer düzenlemeler

Havası alınmış bir petek bile önü kapalıysa işini yapamaz. Radyatörün önüne çekilen kanepe, üzerine serilen halı ya da uzun perde, sıcak havanın odaya yayılmasını engeller. Petek ile duvar arasına yerleştirilen ısı yansıtıcı bir yüzey, dışa bakan duvarlarda kaybolan ısının bir bölümünü odaya geri döndürür. Peteklerin arasında biriken toz da ısı aktarımını azalttığı için sezon başında temizlenmelidir.

Termostatik vanalar varsa her odayı aynı sıcaklıkta tutmaya çalışmak gereksizdir. Az kullanılan odalarda vanayı kısmak, sıcak suyun yaşanan alanlara yönelmesini sağlar. Ancak vanaları tamamen kapatmak yerine düşük bir kademede bırakmak, o odalarda nem ve küf oluşumunu önler.

Ne zaman uzman gerekir

Hava alma işlemi ev sahibinin kendi yapabileceği basit bir bakımdır. Ancak vanadan sürekli su damlıyorsa, petek hava alındıktan sonra da soğuk kalıyorsa, sistemde tekrarlayan basınç kayıpları varsa ya da radyatörün gövdesinde paslanma ve nem izi görülüyorsa sorun havadan başkadır. Bu durumlarda tesisatta tıkanma, çamur birikmesi ya da sızıntı olabilir ve yetkili bir teknisyenin müdahalesi gerekir.

Sezon başında yapılan yarım saatlik bir hava alma turu, kışın tamamında hissedilen bir fark yaratır. Odalar daha hızlı ısınır, kombi daha kısa çalışır ve gürültü azalır. Küçük bir anahtar, bir bez ve biraz sabır, ısınma konforunun en ucuz iyileştirmesidir.